وبلاگ اختصاصی علی محمد بابایی جوزقانی

گزارش تصویری - دیدار اتباع خارجی از نمایشگاه 5015 و غرفه دفتر ادبیات انقلاب اسلامی

نمایشگاه 5015 در بعد از ظهر روز یازدهم خرداد جان تازه ای به خود گرفت. از ساعت 16تا 20 این روز، شاهد حضور گروه های مختلف میهمانان خارجی در باغ موزه قصر و نمایشگاه 5015 بودیم. این میهمانان از کشورهای هند، پاکستان، رومانی و چند کشور عرب زبان و افریقایی آمده بودند و اتفاقا استقبال خوبی از آثار گردآوری شده در کتابخانه انقلاب اسلامی و همچنین وبسایت 15 خرداد 42 به عمل آوردند.

حضور آقای بیژن حاج رضایی در غرفه کتابخانه تخصصی انقلاب اسلامی و سایت 15 خرداد 42

حضور آقای بیژن حاج رضایی در غرفه کتابخانه تخصصی انقلاب اسلامی و سایت 15 خرداد 42
پیرو اطلاع رسانی پیشین، در مراسم تجلیل از جوانمردان 15 خرداد آقای بیژن حاج رضایی فرزند برومند شهید طیب حاج رضایی هم حضور داشتند که در حاشیه مراسم از غرفه کتابخانه انقلاب اسلامی و پایگاه اطلاع رسانی 15 خرداد هم دیدار کردند.

برگزاری مراسم گلریزان و تجلیل از جوانمردان پانزدهم خرداد

با نزدیک شده به سالروز قیام پانزدهم خرداد 42 و رشادت جوانمردانی همچون طیب حاج رضایی، مراسم گلریزان و تجلیل از پیش کسوتان ورزش باستانی و کشتی در زورخانه باغ موزه قصر با حضور آقای بیژن حاج رضایی برگزار شد.این مراسم قسمتی از برنامه های یادواره 5015 بود که در باغ موزه قصر تهران (محل برگزاری نمایشگاه یادواره 5015) با دعوت از مسئولین شهرداری تهران، مسئولین فدراسیون کشتی، ورزش های باستانی و اعضای شورای شهر تهران اجرا گردید.

آغاز فعالیت یادواره 5015 و حضور پر رنگ دفتر ادبیات انقلاب اسلامی

نمایشگاه یادواره پنجاهمین سالگرد نهضت امام خمینی(ره)، با عنوان «5015» در باغ موزه قصر برپا شد و كتابخانه تخصصی دفتر ادبیات انقلاب اسلامی حوزه هنری با بیش از 200 عنوان كتاب در زمینه قیام 15 خرداد و پایگاه اطلاع رسانی 15 خرداد 42 در آن شركت نمودند. این نمایشگاه تا 17 خردادماه جاری در باغ موزه قصر تهران دائر خواهد بود.

ویژه‌نامه مطالعات تاریخی قیام 15 خرداد به چاپ می‌رسد

موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، به مناسبت پنچاهمین سالگرد قیام 15 خرداد 1342 شماره ویژه فصلنامه این موسسه را با مقالات تحلیلی و مطالبی در قالب‌های روایی، خاطره و اسناد و گزارشی از کتاب‌های چاپ شده با موضوع آغاز نهضت امام خمینی (ره) از 15 خرداد سال 1342 ارایه خواهد داد

تالیف کتاب با موضوع قیام 15 خرداد مردم ورامین

به همت محققان موسسه رسول آفتاب خاطرات بازماندگان قیام پانزده خرداد سال 1342 شهرستان ورامین گردآوری می‌شود. محققان این موسسه کار خود را از دو سال پیش آغاز کرده‌اند. آن‌ها قصد دارند کتابی بنویسند که حق مطلب را درباره قیام مردم شهرستان ورامین ادا کند.رحیم مخدومی، مدیر موسسه رسول آفتاب در گفت‌وگو با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در این باره توضیح می دهد.

چهارمین شماره فصلنامه اینترنتی 15 خرداد 42 (وِیژه خرداد 92) منتشر شد

با نزدیک شدن به پنجاهمین سالروز قیام 15 خرداد 42، چهارمین شماره از فصلنامه اینترنتی 15 خرداد 42 منتشر شد. پایگاه اطلاع رسانی 15 خرداد 42 با همت و همکاری اساتید و نویسندگان تاریخ انقلاب اسلامی، در این شماره، مقالات ویژه و متعددی را ارائه نموده است که تماما برای اولین بار منتشر می شوند. علاقه مندان می توانند از طریق پیوند سمت راست و چپ صفحه اصلی پایگاه و یا آدرس اینترنتی http://15khordad42.ir/faslname به فصلنامه دسترسی پیدا کنند.

جلسه شورای اجرایی یادواره «5015» برگزار شد.

سایت جماران خبر داد که در جلسه شورای اجرایی یادواره «5015» که در محل ستاد مرکزی بزرگداشت حضرت امام خمینی (ره) برگزار شد، مقرر گردید یادواره پنجاهمین سالگرد قیام 15 خرداد با عنوان «5015» از تاریخ 7 لغایت 17 خرداد 92 در محل باغ موزه قصر برگزار شود.

برگزاری هفتمین نشست از سلسه نشست‌های پنجاهمین سال شروع نهضت امام خمینی (ره)

هفتمین نشست از سلسه نشست‌های پنجاهمین سال شروع نهضت امام خمینی (ره) با موضوع تاریخ‌نگاری قیام 15 خرداد، با سخنرانی حجت‌الاسلام علی باقری، نویسنده و تدوین کننده مجموعه‌ای از خاطرات این قیام در ساختمان پژوهشکده اسناد و مرکز پژوهش‌های ایران‌ شناسی و اسلام ‌شناسی کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران و با حضور جمعی از پژوهشگران حوزه تاریخ برگزار شد.

گفتگو با آقای علی‌اکبری، از شاهدان حماسه پانزده خرداد ورامین

آقای علی اکبری از جمله افرادی بود که اعلامیه‌های رسیده از قم را در ورامین پخش می‌کرد. او صاحب مغازه و کسب و از دوستان شهید معصوم شاهی- از شهدای 15 خرداد ورامین - و از شاهدان عینی و افراد مطلع وقایع روز 15 خرداد ورامین است. متاسفانه پایگاه 15 خرداد تصویری از ایشان در دست نداشت تا به خوانندگان ارائه دهد. از این رو از خوانندگان مطلب و اهالی ورامین خواهشمندیم در صورت داشتن تصویری از ایشان، ما را در جریان قرار دهند. در ادامه خاطرات ایشان از روز پانزدهم خرداد 1342 را مرور می کنیم.

از قیام علیه فراموشخانه تا قیام پانزده خرداد - بررسی وِیژگی های قیام پانزده خرداد

نهضت‌هایی که در دو سده گذشته در ایران پدید آمدند یا ضد استعماری بودند (مانند نهضت تنباکو) یا ضد استبدادی (مانند نهضت مشروطه) و از آنجا که این دو شیطان سلطه‌جو طی تاریخ مکمل هم بوده‌اند، خیزش و خروش توطئه‌ها بر ضد فقط یکی از آن دو نمی‌توانست کارایی لازم را داشته باشد و آن را از بین ببرد؛ زیرا دومی، اگر هم‌زمان مورد حمله قرار نمی‌گرفت، بی‌شک خود توطئه می‌کرد و آب رفته را به جوی بازمی‌گرداند. امام (ره) با عبرت‌آموزی از تاریخ، مبارزه با استبداد و استعمار را هم‌زمان آغاز کرد و تا روز پیروزی، نهضت را در این دو جبهه رهبری کرد و سرانجام نیز توانست فروپاشی نظام 2500 ساله شاهنشاهی را با قطع دست اجانب از سرنوشت ملت همراه سازد و به سلطه بیگانگان در ایران برای همیشه پایان دهد.

برگزاری یادواره 5015

به مناسبت پنجاهمین سالگرد نهضت حضرت امام خمینی(ره)، یادواره «5015» با همکاری سازمان‌ها و نهادهای فرهنگی از جمله شهرداری تهران، شرکت توسعه فضاهای فرهنگی، حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی، سازمان اسناد و کتابخانه ملی، بنیاد شهید و امور ایثار گران و موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، در باغ موزه قصر تهران برگزار می‌شود.

پانزده خرداد و شهدای آن را بشناسید

آنچه پیش رو دارید، متن کامل بیانات تاریخی امام خمینی (ره) در پانزدهم خرداد 1358 است که در مدرسه فیضیه قم ایراد گشته است. نگاه ژرف امام خمینی به زمینه ها و پدید آورندگان این حماسه بزرگ، به شکل ضمنی در بر دارنده تجلیل امام از رشادت های شهدای پانزدهم خرداد ازجمله شهیدان طیب و حاج اسماعیل رضایی است

ادبیات مقاومت و انقلاب اسلامی کشور را از ادبیات وارداتی بی‌نیاز کرد

حضرت آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب اسلامی صبح دیروز – دوشنبه، 23 اردیبهشت 1392 - در دیدار دست اندرکاران دفاتر ادبیات و هنر مقاومت و ادبیات انقلاب اسلامی حوزه هنری، ایجاد یک حرکت عظیم، الهام بخش و برانگیزاننده در زمینه ادبیات مقاومت و انقلاب اسلامی و همچنین جلوگیری از به ثمر نشستن خواست برخی جریان های معاند انقلاب اسلامی در جهت انزوای مفاهیم و حقایق انقلاب اسلامی را دو ویژگی مهم و شاخص در فعالیت های حوزه هنری خواندند و تأکید کردند: این حرکت پیشرو و موثر، کشور را از ادبیات وارداتی بی نیاز کرد.

جلوه ای دیگر از 15 خرداد تبریز - گفتگو با حجت الاسلام وحدت نیا

حجت‏الاسلام محمود وحدت‏نيا فرزند حجت‏الاسلام والمسلمين حاج ميرزا ابراهيم سال 1312 ش، در تبريز، متولد شد.پس از طى مقدمات در سالهاى حدود 28 ـ 1327 ش به قم مشرف شد و تحت‏نظر و الطاف آيت‏اللّه آقاى سيدحسين قاضى و حجت‏الاسلام والمسلمين آقاى حاج ميرزا حسن تيلى قرار گرفت. در تفسير، اصول فقه و فلسفه از محضر حجج و آيات، آقايان امام موسى صدر، برادرشان آقا رضا صدر، شبيرى زنجانى (زاهدى) نورى، مجاهد تبريزى، ايوقى منجمى، موسوى اردبيلى، سبحانى، مستنبط غروى بهره گرفت. خارج فقه را از آقاى شريعتمدارى آموخت. پس از شهادت گروهى از اعضاى فداييان اسلام، به تبريز رفت و در آنجا سكنى گزيد. در اعتراض به رفراندوم ششم بهمن 41، دستگير و به زندان قزل‏قلعه اعزام شد. در 15 خرداد 1342 همراه آقايان اهرى و بكايى به كاروان زندانيان در عشرت‏آباد پيوست.در هجده رجب همان سال، همراه با علماى تبريز دستگير و در ساواك تبريز زندانى شد.

15 خرداد و مطبوعات مزدور خارجی

اسنادی که در این بخش منتشر می شوند مربوط به اظهارنظر بعضی از رسانه‌های کشور ترکیه پیرامون نهضت خونبار 15 خرداد سال 1342 است. قیام خونین مردم مسلمان ایران در 15 خرداد، بسیاری از بافته‌ها و دروغ‌های رژیم پهلوی را در جهان، به ویژه در منطقه آشکار ساخت. اما وقتی قیام ملت ایران در 15 خرداد سال 42 به جهان مخابره شد، تمامی بافته‌های مطبوعات مزدور خارجی مورد تردید قرار گرفت و مطبوعات ترکیه که بیشترین نقش را در دفاع از اقدامات ضد ملی و ضد دینی رژیم پهلوی داشتند، به سفارش کنسولگری‌های ایران به دست و پا افتادند که چهره واقعی قیام 15 خرداد را برای مردم مسلمان ترکیه مخدوش کنند...

بسترها و دستاوردهای قیام 15 خرداد

بی‌تردید هیچ دگرگونی و انقلابی بی‌ریشه و علت پدید نمی‌آید و بسترها و عواملی در شکل‌گیری آن مؤثر است. قیام 15 خرداد نیز جنبشی ماندگار و اثرگذار است و نقطه عطفی در کارنامه انقلاب اسلامی ایران به شمار می‌رود. این قیام، سرآغاز تحولات و دگرگونی‌های شگفت‌آوری شد که به حق می‌توان از آن به عنوان «یوم‌الله» نام برد. عوامل و بسترهای چندی در پیدایش قیام 15 خرداد نقش دارد که در این نوشتار ابتدا به بررسی و تبیین آنها می‌پردازیم و سپس پیامدها، آثار و دستاوردهای عظیم آن را مورد بازکاوی دقیق قرار می‌دهیم.

صبح صادق - بررسی تحلیلی درباره ریشه‌های قیام 15 خرداد

ریشه‌های نهضت مقدس پانزده خرداد سال 1342 (ه.ش) را باید در این نقشه دشمنان جستجو نمود که می‌خواستند با انواع واقسام حیله‌ها، سیل تهمت‌ها و مخدوش ساختن سنت‌های مذهبی، مردم را از اسلام اصیل و ارزش‌های الهی جدا سازند. آنها در خیزش‌های امت مسلمان به رهبری علما، قیام تنباکو و واقعه رژی، مبارزات شیخ فضل‌الله نوری در دفاع از موازین شرعی و قیام مردم به رهبری آیت‌‌الله کاشانی در برابر توطئه‌های استعماری؛ به این واقعیت رسیدند که تا مردم به دیانت و صیانت از مقدسات، پای‌بند باشند؛ این حماسه‌ها با شدت تمام به رهبری عالمان فرزانه ادامه و استمرار خواهد داشت...

جنبش دانشجویی ایران در خارج از کشور - کنفدراسیون دانشجویان ایران / اتحادیه ملی

بررسی حاضر، تلاشی است که برای بازسازی تاریخچه جنبش دانشجویی ایرانیان در خارج از کشور در چارچوب تحولات داخلی و خارجی به عمل می‌آید. تأکید اصلی این بررسی، بر تحولات و فعالیت‌های کنفدارسیون دانشجویان ایرانی / اتحادیه ملی است که سازمان اصلی این حرکت محسوب می‌شد. این سازمان در دوران فعالیتش از شناخته‌شدگی و اهمیت بسیاری برخوردار بود. به عنوان مثال می‌توان از ناظرانی خارجی نام برد که این سازمان را «شناخته شده‌ترین بخش مخالفین حکومت شاه در سال‌های نخست دهه 1350 دانسته‌اند(2)»، و نیز از کسانی همچون آخرین سفیر شاه در انگلستان و سفیر آمریکا در ایران و نیز از خود شاه نقل قول آورد که مخالفت‌های دانشجویان ایرانی مقیم خارج را رکن عمده ائتلافی به شمار آورده‌اند که به سرنگونی رژیم سلطنتی در ایران انجامید

کاپیتولاسیون؛ سابقه آن در ایران، الغاء، احیای دوباره و عکس‌العمل امام خمینی و پیامد‌های آن

دولت امیر اسداللّه علم، پس از پشت سر گذاشتن واقعه 15 خرداد 1342 و انجام دادن انتخابات مجلس بیست‌ویکم، در تاریخ 13 مهر ماه 1342 تصویبنامه‌ای صادر کرد که به موجب آن، دولت هنگام تقدیم قرارداد بین‌المللی وین مربوط به مصونیت‌های دیپلوماتیک به مجلسین، ماده واحده‌ای را مبنی بر برخورداری اعضای هیئت‌های مستشاری آمریکا در ایران از امتیازات و مصونیت‌های مربوط به کارکنان اداری و فنی نمایندگی‌های دیپلماتیک ذکر شده در قرارداد وین، به آن منضم نماید. این تصویبنامه به منظور قبول تقاضای دولت ایالات متحده‌آمریکا صادر شده بود. توضیح آنکه سفارت آمریکا در تهران، در اسفند ماه 1340 در دوران نخست‌وزیری دکتر علی امینی، طی یادداشتی به عنوان وزارت امور خارجه ایران، برخورداری اعضای هیئت‌های مستشاری آمریکایی از مصونیت‌های قرارداد وین را خواسته بود.

آیت الله عبدالرحیم ربانی شیرازی و پانزدهم خرداد شیراز به روایت فرزندشان آیت الله محمد هادی ربانی شیرازی

آيت الله حاج شيخ عبدالرحیم رباني شيرازي در سال 1301 در شيراز متولد شد ، وي در سال 1327 براي تكميل مباني علمي خود به قم رفت و محضر اساتيدي چون مرحوم آيت الله سيد محمد محقق داماد و مرحوم يزدي را درك كرد و فقه و اصول را فرا گرفت . آيت الله رباني شيرازي در طول مبارزات سياسي خود عليه رژيم شاه بيش از ده بار زنداني شد . آخرين بار در ماه مبارك رمضان سال 57 پس از سخنراني در شيراز دستگير شد و به زندان افتاد . ايشان پس از انقلاب اسلامي نماينده حضرت امام در استان فارس شد و نيز به عضويت شوراي نگهبان درآمد . وي در هفدهم اسفند ماه ۱۳۶۰ هنگام عزيمت به تهران براي شركت در جلسه شوراي نگهبان بر اثر واژگون شدن خودرو در گذشت و به ديار باقي شتافت . بنا بر نقش پر اهمیتی که ایشان در حوادث 15 خرداد شیراز رقم زدند، به مرور خاطرات آن مرحوم از زبان فرزندشان، آیت الله محمد هادی ربانی شیرازی می پردازیم.

پانزدهم خرداد تبریز به روایت حجت الاسلام سید مهدی امینی محرر (دروازه ای)

حجت‏الاسلام والمسلمين سيدمهدى امينى محرّر، مشهور به دروازه‏اى، فرزند آيت‏اللّه حاج سيدابراهيم موسوى دروازه‏اى در بهمن 1313، در تبريز، متولد شد.پس از بهره‏گيرى از دروس اساتيدى چون: حاج شيخ على‏اكبر اهرى، پدرشان، آيت‏اللّه سيدمهدى انگجى، آيت‏اللّه مفيد طباطبايى، آيت‏اللّه بادكوبه‏اى و آيت‏اللّه مستنبط غروى، در 1333 ش راهى قم شد و تا 1340 ش، به تحصيل كفايه و فقه و اصول در محضر اساتيد بزرگى مانند: آيت‏اللّه حاج ميرزا احمد شربيانى، آيت‏اللّه سلطانى طباطبايى، آيت‏اللّه بروجردى و امام خمينى پرداخت. پس از فوت پدر در 1340 ش، به تبريز بازگشت. در 1342 ش، به دليل همگامى با نهضت امام خمينى دستگير شد و بيش از شش ماه در زندان به‏سر برد. آنچه در پى مى‏آيد، حاصل گفتگويى است كه در تاريخهاى 13 تير و 13 مرداد 1372 در منزل ايشان صورت گرفته است.

میراث آیت‌الله بروجردی

موضوع این مقاله پاسخ‌گویی به این پرسش است که آیت‌الله خمینی با استفاده از چه نیروهای بالقوه‌ای در پیوند با نهادهای دینی توانست حمایت طبقات مذهبی جامعه را در انقلاب به دست آورد. از آنجا که زمینه‌های فراهم شده حاصل تکاپوهای دیرینه نهادهای مذهبی بوده و به خصوص این نهادها در دوره مرجعیت و زمامت آیت‌الله بروجردی به ساختاری منسجم دست یافت، از این رو برای پاسخ به این سؤال، ضمن بررسی کوتاهی از پیشینه تاریخی مرجعیت، دستاوردهای اصلی آن مرحوم را مورد بازکاوی قرار داده، سپس به موضوع اصلی نوشته که همانا سرنوشت مرجعیت بعد از آیت‌الله بروجردی می‌باشد، خواهیم پرداخت.

واقعه 15 خرداد از منظر سپهبد مبصّر

با وجود گذشت 50 سال از واقعه قیام 15 خرداد 1342 و به رغم نگارش كتابها و مقالات چندی درباره این خیزش مردمی، همچنان ابعاد گوناگون این رخداد به طور شایسته واكاوی نشده است. در این نوشته برخلاف تحلیلهای مرسوم، از منظر یكی از عوامل سركوب قیام به این رویداد نگریسته می‏شود. حدود ده سال پیش انتشارات كتاب ایران بخشهایی از خاطرات سپهبد محسن مبصر را منتشر كرد. در این میان مطالعه و بررسی گزیده‎ای از یادمانده های مبصر كه به اتفاقات و ماجرای 15 خرداد اختصاص دارد، جالب است؛ به ویژه آنكه توجه داشته باشیم مبصر در آن هنگامه از سوی نصیری، رئیس شهربانی، عهده ‎دار سركوب قیام شد. به عبارت دیگر مسئولیت حفظ نظم و پیشگیری از شورش در قم به او محول گردید. مبصر در آن ایام معاون انتظامی شهربانی بود.

گفتگویی منتشر نشده، با حجت الاسلام محمد غیبی، از شاهدان و مصدومان حادثه فیضیه

حجه الاسلام محمد غیبی، از روحانیون به نام شهر قم و از معدود بازماندگان حادثه فیضیه سال 1342 هستند. رد ارتباط با ایشان را در میان گفتگوهایی با برادر محترمشان، حجت الاسلام والمسلمین علی غیبی، مدیر کل سنجش و پذیرش حوزه های علمیه داشتیم گرفتیم و الا توفیقی برای انجام این مصاحبه بدست نمی آمد. نکته اینجاست که در مصاحبه تلفنی که با ایشان انجام شد، توانستیم چند نفر دیگر از حاضران حادثه فیضیه را هم از طریق خود آقای محمد غیبی شناسایی کنیم. این مصاحبه دلایل محکمی به دست ما داد تا بعدها سفری تکمیلی به قم انجام دهیم که در شماره های آتی فصلنامه، شرح آن ارائه خواهد شد. حجت الاسلام محمد غیبی به همراه پدر بزرگوارشان نه تنها در بطن حادثه فیضیه بودند، بلکه جزو مضروبین عمال ساواک هم بودند. حال شرح این خاطره را پس از نیم قرن، از زبان خود ایشان می شنویم. ما سعی کردیم لحن زیبای روایت ایشان دست نخورده باقی بماند و تصرف ها فقط در حد بر طرف کردن نکات مبهم بوده اند.

زمینه های حضور ابرقدرت ها در واقعه پانزدهم خرداد

این نوشتار،برای رسیدن به مقصود کلام خود، اندکی پا به عقب گذاشته و تا سال 1320 عقب گرد کرده است و سخن خود را از سالهای 1320-1332آغاز نموده. در این دوران ایران صحنه درگیری و رقابت سه ابر‌قدرت بود تا این که کودتای 28 مرداد 1332 که به رهبری امریکا و با مشارکت فعال انگلیس صورت گرفت به رقابت‌ها خاتمه داد و امریکا توانست بر قدرت سیاسی حاکم بر ایران و در رأس آن محمد‌رضا‌شاه نفوذ بیشتری پیدا کند. انگلیس راضی شد سهمی از امتیازات نفتی خود را به امریکا واگذار نماید و بپذیرد که امریکا موقعیت برتری داشته باشد. شوروی ناراضی بود ولی با توجه به مشکلات داخلی خود و گرفتاریهایش در سایر مناطق جهان ناگزیر پذیرفت که ایران درقلمرو نفوذ غرب قرار گیرد...

نعمت الله نصیری و قیام پانزدهم خرداد

نعمت الله نصیری به عنوان یک شخصیت نظامی در دوران رژیم پهلوی نقش مهمی در برابر حوادث ایفا کرد. وی بعد از کودتای 28مرداد به مناصب بالاتری دست یافت و کم کم تبدیل به یکی از مؤثرترین نیروهای شاه در تثبیت و تداوم سلطنت پهلوی شد. او بدون کوچکترین تردیدی هر اقدامی را برای حفظ سلطنت، مجاز می دانست و کارنامه ی خدماتش در دوره ی پهلوی دلیل این مدعاست. نصیری در سال1339ش، به ریاست شهربانی کل کشور منصوب گردید و در 15خرداد سال 1342 با اوج گرفتن قیام مردم به رهبری امام خمینی، با حفظ سمت ریاست شهربانی به فرمانداری نظامی تهران و حومه منصوب شد و به اقداماتی در مقابله با این قیام، پرداخت که در هم شکستن مبارزان و قلع و قمع آنان، دستگیری فعالان سیاسی، ایجاد حکومت نظامی و... از جمله اقدامات وی بود. پژوهش حاضر در نظر دارد نقش نعمت الله نصیری به عنوان رئیس شهربانی کل کشور در قیام پانزده خرداد را مورد بحث و بررسی قرار دهد تا گوشه ای از زوایای این قیام را آشکار سازد.

منبع شناسی اصلاحات ارضی

توجه به امر اصلاحات ارضی در دوره پهلوی دوم به حدی بود که منابع بسیاری در این زمینه در دوره ی پهلوی به رشته ی تحریر در آورده شد. به طوری که قوانین آن در فاصله ی کوتاهی در معرض تصحیح و اجرای آن در دست ترمیم قرار می گرفت. منابع این برنامه یا به طور مستقیم با همین عنوان تدوین می شد که تعداد کثیری از این منابع توسط شاه و دستگاه های دولتی پهلوی تدوین گشته و یا به طور غیرمستقیم در لابه لای منابع دست اول دوره ی پهلوی دوم دیده می شود. در ضمن بیشتر منابعی هم که در زمینه ی انقلاب سفید نوشته شده اند به طور مختصر به این موضوع پرداخته اند لذا منبع شناسی حاضر صرفا منابعی را ذکر کرده که به طور مفصل یا مجمل به موضوع اصلاحات ارضی پرداخته اند.

ناگفته‌هایی از ارتباط حضرت امام(ره) با آیت‌الله العظمی بروجردی از زبان آیت الله علوی بروجردی

پیرامون ارتباط آیت‌الله العظمی بروجردی و حضرت امام خمینی(ره) مطالب زیادی در کتب و نشریات مختلف منتشر شده است، با این حال مطالب و ناگفته های بسیاری در سینه شاگردان و نزدیکان این دو زعیم بزرگ حوزه نهفته است. در گفت وگوی خبرگزاری حوزه با آیت‌الله سیدجواد علوی بروجردی، نوه آیت‌الله العظمی بروجردی و استاد درس خارج حوزه، مطالب و خاطرات ارزشمند و بعضا ناگفته ای از ارتباط و تعاملات این دو شخصیت نام‌آور حوزه های علمیه به دست آمد که قطعا برای علاقمندان به تاریخ معاصر و پژوهشگران، ارزشمند و مثمرثمر خواهد بود.

بازخوانی تحلیلی نقش آیت‌الله بروجردی و امام خمینی(قدس‌سره) در مبارزه با اسلام‌ستیزی و نفوذ بهائیان در حکومت پهلوی

فرقه بهائیت از نظر باورهای اعتقادی در گستره توحید،‌ نبوت و معاد، عملاً خلاف آن چیزی را معتقدند که باور مشترک تمام فرق اسلامی است، تا جایی که رهبران خود،‌ مقام نبوت و رسالت قائل بوده و دین اسلام را دین نسخ‌شده و پایان‌یافته‌ای می‌دانند. نفوذ این فرقه، پس از شکست فکری از علمای عصر قاجار و اعدام علی‌محمد باب کاهش یافت، ولی پس از به حکومت رسیدن محمدرضا پهلوی و به‌خصوص در دهه‌های سی تا پنجاه، به مناصب اساسی در حکومت و دربار دست یافتند و با حمایت دولت‌های استعماری، روش‌های مختلف اسلام‌ ستیزی را پیش گرفتند. نقش روحانیت و مراجع آگاه، به‌خصوص آیت‌الله بروجردی و پس از ایشان، امام خمینی(قدس‌سره) در مبارزه فکری و قانونی با این فرقه، بسیاری از اهداف مشترک حکومت و بهائیت را خنثی کرد.

پانزدهم خرداد شیراز و شهادت شهید خلیل دستغیب از زبان چند تن از نزدیکان

"خلیل دستغیب" و‌‌ "اسدالله پروا" دو نام پرآوازه در میان شهدا و علمداران شهیدان استان فارس در مسیر پرفراز و نشیب انقلاب اسلامی ایران به‌شمار می‌روند، دو جوانی كه تاریخ شهادت آنان شانزدهم خردادماه 42 یعنی یك‌روز پس از اولین جرقه رسمی انقلاب در ایران‌زمین است. در این مقاله ابتدا نگاهی به خاطره شهادت شهید خلیل دستغیب می اندازیم که از زبان چند تن از نزدیکان تعریف شده است.

مبارزه و دستگیری دوشادوش پدر - خاطرات آیت الله سید محمد هاشم دستغیب از مبارزات 15 خرداد شیراز

آیت الله سيدمحمدهاشم دستغيب، به سال 1320 در شيراز متولد شد. پس از گذراندن تحصيلات ابتدايى و متوسطه، به فراگيرى دروس حوزوى پرداخت. هم‏زمان با آغاز نهضت اسلامى به رهبرى امام خمينى، در منطقه فارس همراه و در كنار پدر بزرگوارش آيت‏الله سيدعبدالحسين دستغيب به مبارزه پرداخت و در جريان مبارزه دستگير و بازداشت شد و تا سال 43 به همراه عده‏اى ديگر از مبارزان در زندان و تبعيد به سر برد. در 1343 به قم عزيمت كرد و در درسهاى امام خمينى و آيت‏الله اراكى شركت كرد. وى پس از واقعه 13 آبان 43 و تبعيد امام خمينى، به شيراز بازگشت و تا سال 46 درس خارج فقه و اصول را نزد پدرش فراگرفت. در 1346 به نجف اشرف رفت و ضمن تحصيل نزد استادانى چون امام خمينى، آيت‏الله خوئى و آيت‏الله شيخ عباس هاتف قوچانى به تدريس نيز مى‏پرداخت. اين مصاحبه در سالهاى 1365 و 1372 با ايشان انجام شده است. آیت الله سید محمد هاشم دستغیب در بهمن ماه 1390 در شیراز درگذشت.

روحانیت و حاکمیت در عصر پهلوی‌ها: نگاهی به سیره سیاسی آیت‌الله حایری، آیات ثلاث و آیت‌الله بروجردی

مرجعیت شیعه در داخل ایران به همت آیت‌الله حاج شیخ عبدالکریم حایری یزدی (1276 ق – 17 ذیقعده 1355 ق = 10 بهمن 1315 ش)، در 1340 ق / 1301 ش، در حوزه علمیه قم استقرار یافت. تأسیس یا احیاء حوزه علمیه قم در آن تاریخ، مصادف با برآمدن رضاخان سردار سپه (رضاشاه پهلوی بعدی) بود. در حالی که تمهیدات رضاشاه پهلوی برای حذف روحانیت از صحنه اجتماعی و سیاسی و تضعیف عناصر سنتی و مذهبی در جامعه ایرانی، انکارناپذیر است، آیت‌الله حایری یزدی از رویارویی و مقابله با دولت پرهیز داشت...

تاریخچه‌ای از توطئه رژیم شاه برای اشغال مدرسه فیضیه قم

فیضیه و دارالشفاء تا سال 1342 محل درس و بحث و سکونت طلاب و فضلاء قم بود. درس فقه و اصول، در تفسیر و حدیث، درس احلاق و عرفان و بالاخره درس در محضر اساتید بزرگ و علمای وارسته مانند حضرت امام بود. اما از آن سال به بعد دیگر نه طلاب و فضلا حوزه، نه مردم مسلمان ایران و نه حتی رژیم ستمشاهی به مدرسه فیضیه فقط به چشم یک مدرسه علوم دینی با برداشت صرفاً درس‌های مصطلح نگاه نمی‌کردند بلکه آنجا را علاوه بر آنکه مرکزی برای مدارس علمیه و روحانیت می‌دانستند به چشم پایگاه دروس اسلام اصیل و انقلابی در ایران می‌دیدند. پایگاهی که هر آینه با تقویت آن، رژیم ستم‌شاهی تهدید به سرنگونی می‌شد.

روایت گوشه‌ای از حادثه شوم و اسفناک مدرسه فیضیه قم در عید سال 1342 به قلم دکتر محمد باقر کتابی

مراسم و تشریفات عید نوروز سال 1342 با سال‌های قبل تفاوت بسیار داشت. ایرانیان بنابر سنت دیرین، آغاز هر سال را در اماکن مقدسه اجتماع می‌نمایند، قم نیز که به مناسبت زیارت حضرت معصومه علیها‌سلام و مرکزیت علمی اسلام موقعیتی خاص دارد، در آن سال اجتماع عظیم ده‌ها هزار نفری مردم را به هنگام عید‌ نوروز در خود پذیرفته بود. بسیاری از مردم در آن سال هم برای زیارت و مسافرت آمده بودند و هم برای ادامه مبارزه با رژیم شاه و لوایح شش‌گانه او و پشتیبانی از مراجع روحانی و کسب تکلیف دینی خود..

شورش سفید در آکادمی‌های مذهبی - نگاهی به فعالیت‌های آموزشی و فرهنگی «جامعه تعلیمات اسلامی» در عصر پهلوی دوم

جامعه تعلیمات اسلامی در سال 1322 ﻫ.ش توسط شیخ عباسعلی قرائتی معروف به حاج‌آقای اسلامی در تهران تأسیس شد و به تدریج در تمامی ایران گسترش یافت. این مرکز مورد تأیید مرجع تقلید بزرگواری همچون آیات عظام بروجردی، حکیم، خوانساری، طباطبایی و امام خمینی (ره) قرار گرفت و نقش بسزایی در تربیت روشنفکران مسلمان و نسل جوان متعهد به اسلام در دوران قبل از انقلاب داشت.در مقاله زیر تاریخچه و فعالیت‌های این مرکز را اجمالاً مرور می‌نماییم.

انگیزه‌های قیام خونین 15 خرداد 1342 از دیدگاه رهبر معظم انقلاب اسلامی

با صحبت‌هایی که تا کنون درباره 15 خرداد شده است، مسلماً مردم اطلاعات زیادی در این زمینه دارند. لذا، نکته‌ای می‌خواهم درباره آن تاکید و پافشاری کنم این است که می‌ترسم حادثه بزرگ و با عظمتی، مثل 15 خرداد که مهمترین حادثه ملت ایران پیش از انقلاب است، در طول تاریخ تحریف شود. و احتمال می‌دهم که دست‌هایی باشد که این حادثه را بخواهد تحریف کند. علت این نگرانی این است که اگر این حادثه تحریف شود، امکان ندارد که انقلاب ما تحریف نشود. از طرف دیگر اگر این واقعه بزرگ تاریخی تحریف شده، غلط معنا شود و تفسیرهای نادرستی از آن ارائه بشود، امکان دارد کل انقلاب ما را تحریف کند...

زمینه‌های سیاسی – اجتماعی اصلاحات ارضی ایران

حل مسائل زمین‌داری و تحویل مالکیت بزرگ مالکان در دوران قبل از نظام پهلوی، همواره مطرح بوده است. از سال 1320 به بعد، محمدرضا پهلوی تحت فشار افکار عمومی کوشید زمین‌های سلطنتی را تحت عنوان تقسیم املاک سلطنتی فروخته و آنها را به نقدینه تبدیل نماید. وی زیر فشار مخالفت‌های ملی، مجبور شد زمین‌های سلطنتی را که توسط پدرش غصب شده بود به دولت واگذار کند. محمدرضا پهلوی در یکی از نوشتارهای خود در زمینه تقسیم املاک سلطنتی چنین می‌نویسد: «در سال 1941 با واگذاری اراضی مزروعی خود به دولت، به اقدامی دست زدم که انتظار زیادی از آن داشتم. بی تردید این اقدام، انقلاب کوچکی را موجب می‌شد که ساختار جامعه روستایی را تغییر می‌داد. ولی چون دولت در آن زمان ترجیح می‌داد دست به ترکیب این جامعه نزند، ناچار این زمین‌ها را از دولت پس گرفتم و میان کشاورزان تقسیم کردم.»...

معرفی، نقد و بررسی تصویب‌نامه مطبوعاتی تیراژ (1341-1342)

از جمله اسنادی که در آرشیو سازمان اسناد ملی ایران نگهداری می‌شود، نسخه‌ای از تصویب‌نامه هیات وزیران در 25 اسفند 1341 شمسی در ارتباط با مطبوعات است. در چنین روزی در اوج بحران سیاسی پیش آمده ناشی از اجرای لوایح شش‌گانه رژیم پهلوی، دولت وقت اقدام به صدور تصویب‌نامه‌ای کرد که بر اساس مفاد آن امتیاز کلیه جرایدی که در تهران منتشر شده و تیراژ آنها در مورد روزنامه‌ها کمتر از 5 هزار تا و در مورد مجلات کمتر از سه هزار تا بودند، لغو شد. این تصویب‌نامه در همان زمان به لایحه تغییر قانون مطبوعات و یا لایحه «الغاء امتیاز 76 روزنامه و مجله» مشهور شد. اهمیت تصویب‌نامه مورد بحث وپیامدهای ناشی از اجرای آن در وضعیت مطبوعات در آن زمان، ما را بر آن داشت تا بررسی مبسوطی پیرامون علل و عوامل صدور تصویب‌نامه مذکور و نیز پیامدهای آن داشته باشیم

قیمت کاپیتولاسیون

تصویب لایحه کاپیتولاسیون در ایران یکی از مهم‌ترین زمینه‌های شکل‌گیری انقلاب اسلامی و پیدایش مقاومت سیاسی علیه شاه بود و شاید بتوان گفت همه چیز از آنجا شروع شد. حق قضاوت کنسولی اگرچه نوعی امتیاز سیاسی مرسوم بین دولت‌های ماقبل قرن بیستم بود، اما تصویب آن در سال 1343 توسط دولت و مجلس ایران خبر از یک واپسگرایی غیر قابل قبول داشت. در حالی که رضاشاه پس از به سلطنت رسیدن موضع نسبتاً محکمی در قبال کاپیتولاسیون گرفت. فرزندش برای گرفتن یک وام تسلیحاتی حاضر به احیاء کاپیتولاسیون گردید و در این راه از برکنار کردن نخست‌وزیران غیرفعال هم ابائی نداشت! رأی موافق مجلس با اکثریت نسبی انجام شد و رئیس و برخی از نمایندگان غیبت را بر حضور در آن مجلس ترجیح دادند و با بهانه‌های مختلف برای معالجه یا مسافرت! سعی کردند دامان خودشان را از ننگ امضا کردنن قرارداد مذکور مصون نگاه دارند.

سید‌محمد‌کاظم قریشی؛قربانی مخالفت با کاپیتولاسیون

سید‌محمد‌کاظم قریشی که از طرفداران سر‌سخت خمینی است در روز 5/11/43 مصادف با 21 ماه مبارک رمضان روی منبر بر خلاف مصالح کشور و اعتراض به قوانین مجلس شورای ملی (مصونیت مستشاران امریکایی) به ایراد سخن‌رانیهای تحریک آمیز مبادرت و مردم را به دعای به خمینی وادار نموده است.«سید‌محمد‌کاظم قریشی» متولد 1316 ش، اهل خمین و پدرش از علمای خمین و مادرش سیده بود. وی دروس مقدماتی دینی را نزد استادان محلی از جمله علی‌اکبر مسعودی خمینی فرا گرفت؛ آن گاه راهی قم شد...

قیام برای خدا

چون «صحیفه نور» را بگشاییم در نخستین برگهای آن پیامی آسمانی و آیه‌ای قرآنی تلألوء دارد، که چشم بینندگان را به خود می‌کشد: «قُل إنَّما أعِظُکُم بِواحِدَةٍ أنْ تَقوموا ِللّه‌ مثنی وفُرادی». ‌گمان بسیاری از خوانندگان این آیه را ضمن سخنرانیهای امام خمینی قدس‌سره مکرّر از زبان مبارکش شنیده‌اند، و از تکیه و تأکیدی که بر «قیام ِللّه‌» داشتند آگاهند. امّا آنچه بنده می‌خواهم بیان کنم توجه دادن به اندیشه و عقیده آن بزرگمرد است که مفهوم آیه و فرمان آن را از دوران جوانی در نظر گرفته و در دل پرورانده و خود را آماده قیام برای خدا و اصلاح امّت اسلامی می‌کرده، و از صمیم قلب نیوشنده پیامِ الهی و عمل کننده به فرمان قرآن بوده است، و در این اقدام پیرو اباعبداللّه‌ الحسین علیه‌السلام می‌باشد...